Xuất xứ/dân tộc

Người Mường có tiếng nói thuộc nhóm ngôn ngữ Việt - Mường (ngữ hệ Nam Á), cùng nguồn gốc với người Việt, cư trú lâu đời ở vùng Hoà Bình, Thanh Hoá, Phú Thọ...

Người Mường chủ yếu trồng lúa nước, một số ít làm rẫy trồng ngô. Trong canh tác ruộng nước, người Mường có nhiều kinh nghiệm làm thuỷ lợi nhỏ. Công cụ làm đất phổ biến của người Mường là chiếc cày, bừa đơn. Bên cạnh đó chăn nuôi săn bắt, hái lượm cũng đóng vai trò quan trọng trong đời sống.

Họ thích ăn các món đồ như xôi đồ, cơm tẻ, rau, cá. Rượu cần của người Mường nổi tiếng bởi cách chế biến và hương vị đậm đà của men. Trang phục của người Mường: nam mặc quần áo cánh màu chàm; nữ đội khăn trắng hình chữ nhật, mặc yếm và áo cánh ngắn thân xẻ ngực, có nơi xẻ vai, mặc váy dài, kéo cao. Cạp váy thường được dệt hoa văn được dệt kỳ công. Trang sức gồm vòng tay, chuỗi hạt và bộ xà tích 2 hoặc 4 giây bạc có treo hộp quả đào và móng vuốt hổ, gấu bịt bạc. Thầy mo khi hành lễ mặc y phục riêng. Ðó là chiếc áo dài 5 thân cài khuy bên nách phải, nhuộm màu xanh hoặc đen, thắt dây lưng trắng, đội mũ vải nhọn đầu. Người Mường sống thành bản, có nơi ở xen kẽ với người Kinh (Việt), Thái; ở nhà sàn gỗ 4 mái, người ở phần trên, dưới gầm nhà đặt cối giã gạo, chứa công cụ sản xuất.

Người Mường thờ cũng tổ tiên rất cẩn thận. Đồng bào Mường có nhiều ngày hội mỗi năm: Hội xuống đồng (Khuông mùa), hội cầu mưa, lễ cơm mới…

Người Mường có kho tàng văn học dân gian với thơ, truyện cổ, dân ca, tục ngữ, hát ru, đồng dao, hát đố. Nhạc cụ gồm nhiều loại: nhị, sáo, trống, khèn, trong đó cồng chiêng là đặc sắc nhất. Hát Xéc bùa (có nơi gọi Xắc bùa hay Khoá rác) được nhiều người ưa thích. Thường (có nơi gọi Ràng thường hoặc Xường) là loại dân ca ca ngợi lao động, và các nét đẹp phong tục dân tộc. Bọ mẹng là hình thức hát giao du tâm sự tình yêu. Ví đúm cũng là loại dân ca phổ biến. Bên cạnh đó, người Mường còn có các thể loại hát khác như hát ru, hát đồng dao... Ðặc biệt, ở người Mường phải kể đến lễ ca. Ðó là những áng mo, bài khấn do thầy mo đọc và hát trong đám tang.